ทุนประกัน / ค่าเสียหายส่วนแรก (Deductible) คืออะไร

สองคำที่พบบ่อยที่สุดในตารางกรมธรรม์แต่คนเข้าใจผิดมากที่สุด คือ “ทุนประกัน” และ “ค่าเสียหายส่วนแรก” สองคำนี้มีผลโดยตรงกับเบี้ยที่จ่ายและเงินที่จะได้รับเมื่อเคลม บทความนี้อธิบายให้เข้าใจแบบไม่ต้องมีพื้นฐานประกันภัย

1. ทุนประกันคืออะไร และควรตั้งเท่าไร

ทุนประกันรถยนต์ คือวงเงินสูงสุดที่บริษัทประกันภัยจะชดใช้สำหรับความเสียหายต่อตัวรถของผู้เอาประกัน หลักการที่ควรยึดคือทุนประกันควรสัมพันธ์กับมูลค่ารถในปัจจุบัน ไม่ใช่ราคาที่ซื้อมาเมื่อหลายปีก่อน

ถ้าตั้งทุนประกันสูงเกินมูลค่ารถจริง เบี้ยจะแพงโดยไม่จำเป็น เพราะการชดใช้ยังอิงกับความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ในทางกลับกัน ถ้าตั้งทุนประกันต่ำเกินไป เมื่อเกิดกรณีรถเสียหายจนซ่อมไม่ได้หรือรถสูญหาย เงินที่ได้รับอาจไม่พอไปหารถทดแทน โดยทั่วไปทุนประกันมักถูกกำหนดให้อยู่ในช่วงที่ใกล้เคียงกับมูลค่าตลาดของรถ ณ ขณะทำประกัน ทั้งนี้เกณฑ์ที่ใช้จริงขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละบริษัทประกันภัย

2. ค่าเสียหายส่วนแรกคืออะไร

ค่าเสียหายส่วนแรก หรือ Deductible / Excess คือจำนวนเงินที่ผู้เอาประกันตกลงจะร่วมรับผิดชอบเองในแต่ละครั้งที่เคลม ส่วนที่เกินจากนั้นบริษัทประกันภัยจึงจะรับผิดชอบ แบ่งได้เป็นสองลักษณะ

แบบสมัครใจ คือผู้เอาประกันเลือกเองตั้งแต่ตอนทำกรมธรรม์ เพื่อแลกกับเบี้ยประกันที่ถูกลง ยิ่งรับความเสี่ยงส่วนแรกมาก เบี้ยก็ยิ่งลดลง

แบบที่ระบุตามเงื่อนไขกรมธรรม์ มักเกิดในกรณีที่ผู้เอาประกันเป็นฝ่ายผิด หรือกรณีที่ไม่สามารถระบุคู่กรณีได้ ซึ่งกรมธรรม์อาจกำหนดให้ผู้เอาประกันร่วมจ่ายค่าเสียหายส่วนแรกสำหรับความเสียหายต่อตัวรถในแต่ละครั้งที่เคลม

3. ตัวอย่างสถานการณ์ให้เห็นภาพ

เคสที่ 1: รถถูกเฉี่ยวจนเป็นรอยยาว ประเมินค่าซ่อม 20,000 บาท กรมธรรม์ระบุค่าเสียหายส่วนแรก 3,000 บาท ผู้เอาประกันจ่ายเอง 3,000 บาท ส่วนที่เหลือ 17,000 บาท บริษัทประกันภัยรับผิดชอบตามเงื่อนไข

เคสที่ 2: รถครูดขอบฟุตบาทเสียหายเล็กน้อย ประเมินค่าซ่อม 3,500 บาท ขณะที่ค่าเสียหายส่วนแรกอยู่ที่ 3,000 บาท กรณีนี้ผู้เอาประกันอาจพิจารณาว่าการซ่อมเองคุ้มกว่า เพราะส่วนต่างที่ประกันรับผิดชอบมีไม่มาก และการเคลมยังอาจมีผลต่อส่วนลดประวัติดีในปีถัดไป

ตัวเลขในตัวอย่างข้างต้นเป็นตัวเลขสมมติเพื่อประกอบความเข้าใจเท่านั้น ไม่ใช่ข้อเสนอราคาหรือเงื่อนไขจริงของกรมธรรม์ใด

4. ผลกระทบต่อเบี้ยและต่อการเคลม

การเลือกค่าเสียหายส่วนแรกแบบสมัครใจช่วยลดเบี้ยได้ เหมาะกับผู้ขับขี่ที่มั่นใจในประวัติการขับขี่และไม่ค่อยเคลมรายการเล็ก ๆ แต่ต้องเตรียมเงินสำรองไว้จ่ายส่วนแรกเมื่อเกิดเหตุ ในทางกลับกัน ผู้ที่ต้องการความสบายใจและไม่อยากมีค่าใช้จ่ายตอนเคลม อาจเลือกไม่มีค่าเสียหายส่วนแรกแบบสมัครใจ แล้วยอมจ่ายเบี้ยที่สูงขึ้น

สรุป

ทุนประกันคือ “เพดานที่จะได้รับ” ส่วนค่าเสียหายส่วนแรกคือ “ส่วนที่เราต้องร่วมจ่าย” การตั้งค่าทั้งสองอย่างให้เหมาะสมกับมูลค่ารถและกำลังจ่ายของตัวเอง คือหัวใจของการเลือกกรมธรรม์ที่คุ้มค่า หากต้องการให้ช่วยประเมิน สามารถปรึกษาเจ้าหน้าที่ของ JAI Broker ทาง LINE ได้

หมายเหตุ: ตัวเลขทั้งหมดในบทความเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการอธิบาย ไม่ใช่ข้อเสนอราคา เงื่อนไขทุนประกันและค่าเสียหายส่วนแรกที่ใช้จริงเป็นไปตามกรมธรรม์ของแต่ละบริษัทประกันภัย